Το web 2.0 στερείται θεωρίας;

«το να λες ότι οι τεχνολογίες αυτές θα φέρουν μόνο καλά ή κακά πράγματα είναι σαν να λες ότι ο καιρός θα είναι μόνο καλός ή κακός … προσδεθείτε και απολαύστε την σύγχυση».
John Perry Barlow (στιχουργός των Grateful Dead) – συνέντευξη στο περιοδικό Uncut

Ίσως να στερείτε θεωρίας, ίσως και όχι. Αυτό που όμως θα πρέπει να καταλογήσουμε στα αρνητικά του, είναι η δυσκολία εξεύρεσης της ή το συμμάζεμα των απανταχού γνωμών και απόψεων σε κάτι απτό και συγκεκριμένο.

Και είναι αξίωμα, ότι αν κάτι έρχεται ως «επανάσταση» (ή φυσική συνέχεια;) στα πεπραγμένα ενός μέσου χωρίς να έχει θεωρητικοποιηθεί, είναι μοιραίο να προκαλεί ακραίες αντιδράσεις. Οι οποίες δεν είναι άλλες, από την είτε αισιόδοξη άποψη που φθάνει ως την -χωρίς δεύτερες σκέψεις- εξύμνηση του, που θέλει το μέσο με την έλευση και εγκαθίδρυση του web 2.0 να μεσουρανεί και να μετουσιώνεται σε κάτι ως η ναυαρχίδα των μέσων, είτε από την απαισιόδοξη άποψη, αυτή δηλαδή που φθάνει ως την απόλυτη ισοπέδωση και υποστηρίζει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με κάτι νέο ή επαναστατικό αλλά απλά με μια φυσική συνέχεια μιας εξελικτικής πορείας που ήταν σχεδόν σίγουρο ότι θα φθάσει ως εδώ και ίσως να το έκανε ήδη με αρκετή καθυστέρηση.

Ομολογώ ότι η έλλειψη θεωρίας με προβληματίζει. Είναι η κύρια αιτία που εμποδίζει πολύ κόσμο και κυρίως αυτούς που είναι νεοεισερχόμενοι στην κουλτούρα του μέσου, να αποφύγουν διλήμματα και ακραίες τάσεις υποστήριξης ή αμφισβήτησης.

Μου θυμίζει κάπως, την προ δεκαετίας διλημματική κατάσταση που επικρατούσε ειδικά σε μη προηγμένες τεχνολογικά κοινωνίες όπως η δική μας : Η τεχνολογία είναι κακή και θα καταστρέψει την ζωή μας. Η τεχνολογία είναι κάτι σαν θεϊκό δώρο και ήρθε να μας σώσει. Διάλεξε ποιο από τα δύο θα υποστηρίξεις.

Αν συνεχιστεί αυτή η μη θεωρητικοποίηση του επονομαζόμενου web 2.0, θα συνεχίσουμε να εμπλεκόμαστε σε τραγελαφικές κατάστασεις, όπου πολλοί θεωρούν το web 2.0 κάτι σαν σχεδιαστική τεχνοτροπία με τα γυαλιστερά και mirrored λογότυπα, τα μεγάλα fonts, τα βρεφικά πρωτοπατήματα στο εξελικτικό web typography. Άλλοι πάλι να πιστεύουν ότι το user generated content είναι αυτό που σηματοδοτεί την μεγάλη αλλαγή που επιφέρει, άλλοι να αντιτάσσουν ότι και πολύ παλαιότερα υπήρχαν forum και chat, άλλοι να υπερεκτιμούν την έλευση νέων trends όπως το blogging και το social networking βαπτίζοντας τα ως πρωτοποριακά (είναι, αλλά τόσο πολύ που μπορούν να σηματοδοτήσουν μια εντελώς νέα εποχή για το web;).

Ίσως θα έπρεπε να βρεθεί ο τρόπος, να φθάσουμε σε μια καταγραφή αρχών που θα διαφοροποιεί το web του σήμερα, με το web του χθες. Ίσως αν τονίζαμε τις εμπρόθετες και απρόθετες κοινωνικές συνέπειες που έχει επιφέρει το web 2.0. Αν τονίζαμε την πολιτικοκοινωνική του διάσταση. Αν μπορούσαμε να ορίσουμε σαφείς τρόπους για την προστασία της πληροφορίας και την διαφοροποίηση της από την γνώση.

Πιστεύω, ότι πρέπει να τονιστεί η ανάγκη της μετριοπάθειας, της ισορροπίας και της μέσης οδού. Ίσως τότε δούμε να επανέρχονται τα πράγματα στην φυσική τους θέση και να μην διαβάζουμε νέα περί εξαγοράς ενός μηδαμινού ποσοστού του Facebook από την Microsoft, σε μια τέτοια εξωφρενικώς εξωπραγματική τιμή για την αξία ενός social networking που ναι μεν είναι η προσωποποίηση του σύγχρονου trend, από την άλλη όμως κανείς δεν εξασφαλίζει την συνέχεια και συνέπεια του.

Η ιστορία -και όχι μόνο των μέσων- έχει διδάξει ότι η γόνιμη προβληματική της «μέσης οδού» είναι αξίωμα που διεκδικεί μια ώριμη κοινωνία. Η ανώριμη κοινωνία των άκρων είναι πάντα ένα βήμα πιο κοντά στην άγνοια. Και τα πράγματα είναι κάπως πιο ανησυχητικά όταν συνειδητοποιήσουμε ότι εδώ, ο όρος «κοινωνία», γίνεται αντιληπτός σε παγκόσμια κλίμακα.