Διαβάζω στο έκτακτον «ανάγνωσμα» της e-diva, την παράγραφο στην οποία αναφέρεται στο Facebook και παίρνω την απόφαση να γράψω όσα με ενοχλούν στα social networking sites.

Μετά από ένα σεβαστό χρονικό διάστημα πειραματισμού με διάφορα social networking sites (όχι όλα φυσικά, αλλά σίγουρα τα πιο δημοφιλή) μπορώ να καταγράψω τις σκέψεις μου για τον τρόπο που λειτουργούν.

Θα πρέπει ευθύς εξαρχής να τονίσω, ότι δεν πιστεύω στην δύναμη τους, και δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι κάποιοι (ως χρήστες) έχουν να παρουσιάσουν κάποιο σημαντικό κατόρθωμα ή κέρδος, συμμετέχοντας σε αυτά.

Θεωρώ την επιτυχία τους πρόσκαιρη και με πολύ κοντινή ημερομηνία λήξης. Όπως το MySpace ξεκίνησε καταιγιστικά και στην συνέχεια ξεφούσκωσε «ηχηρά», έτσι θα συμβεί και με το Facebook και με όποιο άλλο social networking site συνεχίζει να εμμένει στην έννοια «user» και να ξεχνάει την έννοια «άνθρωπος».

Προσωπικά με ενοχλούν : (και στο Facebook αλλά και σε όλα λίγο-πολύ τα social networking sites)

- Δεν έχω καμιά όρεξη να μάθω FBML για να κάνω μια «εφαρμογή» η οποία θα παίζει μόνο εντός του Facebook. Προτιμώ να χρησιμοποιήσω μια γλώσσα προγραμματισμού που ήδη γνωρίζω ώστε η εφαρμογή μου να έχει την δυνατότητα να τρέξει σχεδόν οπουδήποτε.

- Λύστε επιτέλους αυτό το ενοχλητικό πρόβλημα με τα συνεχή profiles. Μετρώντας πρόχειρα έχω ήδη profile σε 10 social networking sites με την εύρεια έννοια του όρου (Facebook, MySpace, Linked In κλπ.). Έχω profile στα sites που χρησιμοποιώ για bookmarking (ma.gnolia, del.icio.us). Έχω profile εκεί που αποθηκεύω τις φωτογραφίες μου (Flickr), τα αρχεία μου κλπ. κλπ. Ή βρείτε ένα τρόπο να εγγράφομαι στο social networking site σας, να σας λέω που έχω profile και να το τραβάτε αυτόματα, ή υιοθετήστε τεχνολογίες όπως το OpenID ή το oAuth. Έτσι όμως, προφανώς δεν θα έχει πλέον καμία σημασία η έννοια «user».

- Ενώ ο ελεύθερος χρόνος γίνεται όλο και πιο δυσεύρετος, τα social networking sites, μας βάζουν να κάνουμε πολλή δουλειά, που απαιτεί πολύ χρόνο. Για καθένα στο οποίο εγγράφεσαι, πρέπει : Να κάνεις registration, εν συνεχεία να κάνεις personalization, να ψάξεις για «φίλους¨, να στείλεις request σε αυτούς, να το αποδεχθούν, να αποδεχθείς εσύ requests από «φίλους» που σε βρήκαν. Ηρεμήστε και απλοποιήστε την διαδικασία. Είναι απλώς κουραστική.

- Είσαι ή το παίζεις κατά ή διατηρείς μια εμπάθεια για τα μονοπώλια. Ονομάτα όπως Microsoft, Nescafe, Google, Coca Cola απλά σου κάθονται στο στομάχι. Παράλληλα είσαι και χρήστης του Facebook. Και ξαφνικά μια μέρα, διαβάζεις ότι ένα ποσοστό του πουλήθηκε στην Microsoft. Τι καταλαβαίνεις εσύ; Εγώ, απλά ότι όλοι οι «φίλοι″ μου εντός Facebook, ανήκουν πλέον εκεί. Πάλι σε μέτρησαν σαν πρόβατο στο κοπάδι και απλά δεν το κατάλαβες;

- Στο blog του Uroborus, στην αλήστου μνήμης συζήτηση που εξελίχθηκε εκεί όσον αφορά το Yupi.gr, μου έμεινε στο μυαλό ένα σχόλιο του Barak : «BTW μπορεί να μου εξηγήσει κάποιος γιατί από τη στιγμή που υπάρχουν πλατφόρμες όπως το blogspot ή το wordpress να πάω και να φτιάξω blog στο site της ΙΜΑΚΟ ή του Τσαγκαρουσιάνου ή στα Goody’s;«.

Την δικαιολογημένη εξήγηση που ζητάει ο Barak, προσπαθώ να την αντιστοιχίσω κάπως με τα social networking sites :

Αγαπητό social network,

Mπορείς να μου εξηγήσεις γιατί από την στιγμή που έχω τις φωτογραφίες μου στο Flickr, να τις ανεβάσω και στο δικό σου site; Βρες τον τρόπο να μου επιτρέψεις να τις μεταφέρω από εκεί.
Μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί πρέπει να σου πω πως με λένε, ή τι δουλειά κάνω, ή ποια είναι τα hobby μου; Τα έχω αναφέρει όλα λεπτομερώς στο προηγούμενο social network που έκανα εγγραφή. Βρες τον τρόπο να τα πάρεις απο εκεί.
Mπορείς να μου εξηγήσεις γιατί πρέπει να ψάξω ΚΑΙ ΠΑΛΙ για τους «φίλους» μου; Το έκανα ήδη 2-3 φορές σε άλλα network sites. Βρες τον τρόπο να μου δώσεις την δυνατότητα να σου δείξω ποιοι είναι στο άλλο site κι αν τύχει να είναι εγγεγραμμένοι και στο δικό σου, έχει καλώς.
Μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί πρέπει να κάνω login στο site σου 20 φορές την ημέρα για να διαβάζω νέα post σε group forums ή να διαβάζω τα νέα μηνύματα που μου στέλνουν; Έχω ήδη κάνει login στο e-mail μου. Μην μου στέλνεις ειδοποίηση ότι έχω νέο μήνυμα, στείλε μου το ίδιο το μήνυμα.
Μπορείς να μου εξηγήσεις για ποιο λόγο να φτιάξω νέο blog μέσα στην κοινότητα σου; Έχω ήδη ένα κι αυτό μου φθάνει.

Σε ένα web κόσμο που προσπαθεί να προωθήσει όσο το δυνατόν περισσότερο την έννοια OPEN, το Facebook και τα υπόλοιπα social networks «γενικού τύπου» προσπαθούν να μας επιβάλλουν να μείνουμε εντός της κλειστής κοινότητας τους. Ελπίζω το Open Social να τα καταφέρει, αν κι εκεί έχω αρκετές ενστάσεις για το εγχείρημα. Αλλα αυτό είναι θέμα ενός άλλου post…

«το να λες ότι οι τεχνολογίες αυτές θα φέρουν μόνο καλά ή κακά πράγματα είναι σαν να λες ότι ο καιρός θα είναι μόνο καλός ή κακός … προσδεθείτε και απολαύστε την σύγχυση».
John Perry Barlow (στιχουργός των Grateful Dead) – συνέντευξη στο περιοδικό Uncut

Ίσως να στερείτε θεωρίας, ίσως και όχι. Αυτό που όμως θα πρέπει να καταλογήσουμε στα αρνητικά του, είναι η δυσκολία εξεύρεσης της ή το συμμάζεμα των απανταχού γνωμών και απόψεων σε κάτι απτό και συγκεκριμένο.

Και είναι αξίωμα, ότι αν κάτι έρχεται ως «επανάσταση» (ή φυσική συνέχεια;) στα πεπραγμένα ενός μέσου χωρίς να έχει θεωρητικοποιηθεί, είναι μοιραίο να προκαλεί ακραίες αντιδράσεις. Οι οποίες δεν είναι άλλες, από την είτε αισιόδοξη άποψη που φθάνει ως την -χωρίς δεύτερες σκέψεις- εξύμνηση του, που θέλει το μέσο με την έλευση και εγκαθίδρυση του web 2.0 να μεσουρανεί και να μετουσιώνεται σε κάτι ως η ναυαρχίδα των μέσων, είτε από την απαισιόδοξη άποψη, αυτή δηλαδή που φθάνει ως την απόλυτη ισοπέδωση και υποστηρίζει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με κάτι νέο ή επαναστατικό αλλά απλά με μια φυσική συνέχεια μιας εξελικτικής πορείας που ήταν σχεδόν σίγουρο ότι θα φθάσει ως εδώ και ίσως να το έκανε ήδη με αρκετή καθυστέρηση.

Ομολογώ ότι η έλλειψη θεωρίας με προβληματίζει. Είναι η κύρια αιτία που εμποδίζει πολύ κόσμο και κυρίως αυτούς που είναι νεοεισερχόμενοι στην κουλτούρα του μέσου, να αποφύγουν διλήμματα και ακραίες τάσεις υποστήριξης ή αμφισβήτησης.

Μου θυμίζει κάπως, την προ δεκαετίας διλημματική κατάσταση που επικρατούσε ειδικά σε μη προηγμένες τεχνολογικά κοινωνίες όπως η δική μας : Η τεχνολογία είναι κακή και θα καταστρέψει την ζωή μας. Η τεχνολογία είναι κάτι σαν θεϊκό δώρο και ήρθε να μας σώσει. Διάλεξε ποιο από τα δύο θα υποστηρίξεις.

Αν συνεχιστεί αυτή η μη θεωρητικοποίηση του επονομαζόμενου web 2.0, θα συνεχίσουμε να εμπλεκόμαστε σε τραγελαφικές κατάστασεις, όπου πολλοί θεωρούν το web 2.0 κάτι σαν σχεδιαστική τεχνοτροπία με τα γυαλιστερά και mirrored λογότυπα, τα μεγάλα fonts, τα βρεφικά πρωτοπατήματα στο εξελικτικό web typography. Άλλοι πάλι να πιστεύουν ότι το user generated content είναι αυτό που σηματοδοτεί την μεγάλη αλλαγή που επιφέρει, άλλοι να αντιτάσσουν ότι και πολύ παλαιότερα υπήρχαν forum και chat, άλλοι να υπερεκτιμούν την έλευση νέων trends όπως το blogging και το social networking βαπτίζοντας τα ως πρωτοποριακά (είναι, αλλά τόσο πολύ που μπορούν να σηματοδοτήσουν μια εντελώς νέα εποχή για το web;).

Ίσως θα έπρεπε να βρεθεί ο τρόπος, να φθάσουμε σε μια καταγραφή αρχών που θα διαφοροποιεί το web του σήμερα, με το web του χθες. Ίσως αν τονίζαμε τις εμπρόθετες και απρόθετες κοινωνικές συνέπειες που έχει επιφέρει το web 2.0. Αν τονίζαμε την πολιτικοκοινωνική του διάσταση. Αν μπορούσαμε να ορίσουμε σαφείς τρόπους για την προστασία της πληροφορίας και την διαφοροποίηση της από την γνώση.

Πιστεύω, ότι πρέπει να τονιστεί η ανάγκη της μετριοπάθειας, της ισορροπίας και της μέσης οδού. Ίσως τότε δούμε να επανέρχονται τα πράγματα στην φυσική τους θέση και να μην διαβάζουμε νέα περί εξαγοράς ενός μηδαμινού ποσοστού του Facebook από την Microsoft, σε μια τέτοια εξωφρενικώς εξωπραγματική τιμή για την αξία ενός social networking που ναι μεν είναι η προσωποποίηση του σύγχρονου trend, από την άλλη όμως κανείς δεν εξασφαλίζει την συνέχεια και συνέπεια του.

Η ιστορία -και όχι μόνο των μέσων- έχει διδάξει ότι η γόνιμη προβληματική της «μέσης οδού» είναι αξίωμα που διεκδικεί μια ώριμη κοινωνία. Η ανώριμη κοινωνία των άκρων είναι πάντα ένα βήμα πιο κοντά στην άγνοια. Και τα πράγματα είναι κάπως πιο ανησυχητικά όταν συνειδητοποιήσουμε ότι εδώ, ο όρος «κοινωνία», γίνεται αντιληπτός σε παγκόσμια κλίμακα.

Στην καθημερινή μου βόλτα στα blog που προσπαθώ να διαβάζω ανελλιπώς, «πέφτω» πάνω στο post του Γιώργου από το AboutSEO και το group που δημιούργησε στο Facebook.

Ασχέτως του συγκεκριμένου post (που η πρωτοβουλία που προβάλλει είναι αξιέπαινη), έχω επιστρέψει μετά από απουσία 20 ημερών για διακοπές και όσοι ξέρω και δεν ξέρω εκτός του ότι έχουν κάνει εγγραφή στο Facebook, το χρησιμοποιούν και σε καθημερινή βάση. Το Digg που διαβάζω κάθε μέρα, δε νομίζω πλέον να περιλαμβάνει νέα για άλλα social networking sites πλην ελαχίστων εξαιρέσεων.

Όλη αυτή η μαζική «στροφή» προς το Facebook που οφείλεται και γιατί ξεκίνησε τον τελευταίο καιρό;

Ψάχνω το Google, για να εξηγήσω το «φαινόμενο» :

- Διαβάζω στο Scobleizer.com το άρθρο Why Facebook, why now? που προσπαθεί να τεκμηριώσει την μαζική αποδοχή του Facebook.

- Aπό την άλλη και παρά την μαζική έλευση χρηστών, το Reach Students Blog αναφέρεται στην χαμηλή απόδοση της διαφήμισης μέσω του Facebook, στο άρθρο Facebook advertising brings poor results

Έχει κανείς καμιά άποψη γι′αυτή την (ξαφνική) μαζική αποδοχή, ενός social network που πριν μερικούς μήνες ήταν σε «δεύτερη μοίρα»;

Eίναι δύσκολο τελικά, να μπορέσεις να συνεννοηθείς όταν σε μια συζήτηση, την οποία θα χαρακτήριζα κομβική, για την συνέχεια της συνεργασίας μας με τον εκάστοτε πελάτη, μπαίνουν όροι που είναι αδύνατο να αποσαφηνιστούν.

Το να συζητάμε με τον πελάτη, να βάζουμε κάτω τις ανάγκες του και να προσπαθούμε να βρούμε μια άκρη ανάμεσα στο τι θέλει και στο τι χρειάζεται, και να βλέπεις την όλη προσπάθεια να καταρρέει σαν χάρτινος πύργος, όταν φθάνουμε στο σημείο να εκτοξεύουμε βεγγαλικά (που μάλλον περίσσεψαν από το βράδυ της Ανάστασης) σαν το εξής : «θα ήθελα το site της εταιρείας μας, να έχει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα το κάνουν να είναι όσο πιο κοντά στα χαρακτηριστικά του web 2.0″.

Η ώρα είναι 14:00, βρίσκομαι ήδη εδώ 2,5 ώρες συζητώντας για ανάγκες μεν αλλά με λίγο από «περί ανέμων και υδάτων», κοντεύω να κάνω διατριβή σε προϊόντα που δεν είχα σκεφθεί ποτέ το πως παρουσιάζονται, έχω πιει 2 γαλλικούς, πεινάω σαν λύκος, με περιμένουν ένα σωρό εκκρεμότητες που άφησα στην άκρη εξαιτίας του Πάσχα, και διαπιστώνω με τρόμο ότι μόλις αρχίσαμε. Στον απέναντι τοίχο βλέπω να σχηματίζονται φράσεις όπως «user generated content», «friendly applications», «έμφαση στο usability» και στο πρόσωπο της κυρίας από το τμήμα marketing βλέπω ήδη σχηματισμένο ένα χαμόγελο σαν αυτό που διαγράφεται όταν φέρνουμε κάποιον σε δύσκολη θέση. «Δεν της φαινόταν», σκέφτομαι και συνεχίζω «να δεις που θα μας πετάξει και κανένα AJAX τώρα και θα χάσω και το champions league το βράδυ» …

Πάμε λοιπόν …

- «Από την μέχρι τώρα συζήτηση, κατάλαβα ότι μιλούσαμε για ένα αυστηρά εταιρικό web site, με παρουσίαση του ιστορικού της εταιρείας, υποκαταστήματα, dealers και μια επιλογή προϊόντων που θα εμφανίζονται στο site και όπως μου είπατε θα έχετε ήδη επιλέξει, ώσπου να ετοιμάσουμε τα εικαστικά»

- «Nαι, σωστά. Όμως όλα αυτά θέλουμε να έχουν τα χαρακτηριστικά του web 2.0″

- «Koιτάξτε, ο όρος «web 2.0″ αποτελεί μια έννοια. Δεν είναι δύο γραφικά που θα τα βάλουμε και αυτομάτως το site σας θα κατατάσσεται με κλειστά μάτια ως web 2.0. Δεν είναι τόσο απλό.»

- «Νομίζω ότι δεν με βοηθάτε. Προσπαθώ να σας δώσω να καταλάβετε πως θέλουμε το web site μας και διαπιστώνω μια αρνητική στάση εκ μέρους σας»

- «Να σας βοηθήσω λοιπόν. Τι θα λέγατε, εκτός της εταιρικής παρουσίασης, να στήσουμε ένα community όπου οι μεταπωλητές σας, οι ενδιαφερόμενοι πελάτες, οι εταιρείες του κλάδου σας και όποιος θέλει τέλος πάντων, θα συμμετέχουν ενεργά παράγοντας περιεχόμενο το οποίο βέβαια θα περνάει από την έγκριση σας πριν δημοσιευθεί. Έτσι εξασφαλίζουμε ένα βασικό χαρακτηριστικό του web 2.0 που είναι το user generated content, ενώ παράλληλα δίνουμε την δυνατότητα σε ανθρώπους με κοινή ενασχόληση αλλά και πελάτες να έρθουν σε επαφή χτίζοντας μια σχέση εμπιστοσύνης με εσάς που είστε ο βασικός προμηθευτής.»

- «Εδώ πάλι εμπίπτουμε στο πρόβλημα που σας έχω ήδη αναφέρει, ότι δεν μπορούμε να διαθέσουμε προσωπικό το οποίο θα ασχολείται αποκλειστικά με το web site μας. Γι′αυτό και απέρριψα το κομμάτι της προσφοράς σας που αφορούσε την δυνατότητα της δυναμικής ανανέωσης του site από εμάς»

- «Εντάξει, ίσως η έννοια «Community» να φαντάζει κάπως μεγαλεπήβολο σχέδιο και είναι σίγουρο ότι θα χρειαστεί τουλάχιστον ένα άτομο να είναι dedicated γι′αυτήν την δουλειά, αλλά τι θα λέγατε για ένα εταιρικό blog; Μπορείτε να γράφετε ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ας πούμε 2 φορές την εβδομάδα και απλά κάποια στιγμή της ημέρας να εγκρίνετε και να απαντάτε σε σχόλια επισκεπτών.»

- «Αυτό μοιάζει εφικτό, αλλά δεν θα το θέλαμε στην παρούσα φάση»

- «Συγγνώμη, αλλά δεν μπορώ να σκεφθώ πρόχειρα πολλά πράγματα για αυτό που ονομάζετε web 2.0, γιατί δεν ξέρω τι έχετε στο μυαλό σας. Θα μπορούσα όμως να προτείνω μια εφαρμογή που ο επισκέπτης θα περιγράφει τι θέλει και ορίζοντας ένα συνδυασμό κριτηρίων θα του εμφανίζεται μια σειρά προτάσεων σχετικά με τα προϊόντα που ταιριάζουν στην περιγραφή του. Αυτή η αντιστοιχία αναγκών / προτεινόμενων προϊόντων θα εμφανίζεται και σε εσάς με αποτέλεσμα αφού τις εγκρίνετε να δημιουργούνται λύσεις εκτός από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο και για τους υπόλοιπους. Σαφώς όμως μιλάμε για ένα πάρα πολύ μεγαλύτερο project όπου θα συνεργαστούμε πολύ πιο στενά, ορίζοντας προϊόντα και αντιστοιχίζοντας τα με εφαρμογές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ούτως ώστε να καλύψουμε όσο το δυνατόν περισσότερες ανάγκες πελατών»

- «Νομίζω, ότι το κάνετε πιο πολύπλοκο απ’ότι είναι. Εγώ απλά σας ζήτησα να ενσωματώσουμε κάποια χαρακτηριστικά web 2.0. Tι σχέση έχουν τώρα τα communities και οι αντιστοιχίες προϊόντων με λύσεις;»

- «Ωραία επειδή όλα αυτά που σας περιγράφω εγώ δεν σας κάνουν, μπορείτε να μου περιγράψετε τι έχετε στο μυαλό σας όταν λέτε «web 2.0″;

- «Αυτό δεν μπορώ να σας το πω εγώ. Υποτίθεται ότι ψάχνουμε να βρούμε τους κατάλληλους ώστε να κάνουν το web site μας όπως το φανταζόμαστε και το οποίο θα ανταποκρίνεται στο μέγεθος της εταιρείας μας και της θέσης της στην αγορά και…» μπλα μπλα μπλα…

- «Μάλιστα. Ωραία, θα επανέλθω στις αρχές της επόμενης εβδομάδας με νέες προτάσεις, και νέα προσφορά που θα περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση του τι πρέπει να γίνει και πως θα κοστολογηθεί.»

Βάζω κάτω τις εναλλακτικές για το πως πορευόμαστε :

α) Καταθέτουμε μια προσφορά της τάξεως των 50.000 € και σε αναγκάζω να την απορρίψεις, μήπως και γλυτώσω.

β) Ψυχανεμίζομαι τι θεωρείς web 2.0 (που έχω πιάσει τι εννοείς τελικά) και σου βάζω ωραία γραφικούλια με gradient backgrounds και λογότυπα με γυαλάδες. Σου βάζω τα motto σου σε quotes και προσέχω το γενικό typography να ξεφεύγει της πεπατημένης. Σε συνεπαίρνω με μεγάλα fonts και tabbed menu. (εδώ κάπου θα μου ζητήσεις flash intro και animated logo και θα μου χαλάσεις το design, αλλά σε συγχωρώ).

Και το (α) και το (β) δεν είναι δείγμα ηθικής στάσης. Αφενός δεν μπορώ να σου δεκαπλασιάσω το κόστος για την πλέον απλή εταιρική διαδικτυακή παρουσίαση, αφετέρου δεν μπορώ να σε κοροϊδεύω πλασσάροντας σου για web 2.0 πράγματα που δεν είναι web 2.0, επειδή εσύ προσπαθώντας να συνδυάσεις ένα όρο (web 2.0) με κάτι που θεωρείς ότι καταλαβαίνεις μεν αλλά είσαι εντελώς εκτός θέματος, την ώρα όπου όλοι οι ενασχολούμενοι με το μέσο δεν μπορούν καν να δώσουν ένα σαφή ορισμό του.

Θα πρέπει να ομολογήσω βέβαια, ότι αιφνιδιάστηκα. Θα έπρεπε να περιμένω, με το hype που έχει λάβει το όλο θέμα «web 2.0″ ότι θα ακούσω κάτι τέτοιο σε κάποια από τις συναντήσεις μου με πελάτες, οπότε θα έπρεπε να ήμουν προετοιμασμένος. Δεν μπορούσα όμως ποτέ να φανταστώ, ότι θα συναντούσα τον όρο και μια ανεξήγητη επιμονή να βαφτίσουμε κάτι οπωσδήποτε web 2.0 ενώ δεν έχουμε να κάνουμε με καμιά εφαρμογή, με καμιά συμμετοχή του χρήστη στο περιεχόμενο, με καμιά εν τέλει προσπάθεια παροχής υπηρεσίας προς τους επισκέπτες πλήν μιας «ξερής» εταιρικής παρουσιάσης περιτυλιγμένης σε ένα όμορφο design.

To σημερινό απογευματινό ραντεβού, περιλαμβάνει μενού με mobility. Ο πελάτης ήταν σαφής : Θέλουμε μια λύση που εκτός των web χρηστών θα εξυπηρετεί και τους mobile χρήστες. Είμαι σίγουρος ότι θα καταλήξουμε να εξηγούμε τις διαφορές μεταξύ mobile web και mobile applications, οπότε : Πάμε στην συνάντηση μαζί με την Ξένια, έτσι να έχουμε ένα στήριγμα ο ένας τον άλλον στις δύσκολες στιγμές που προμηνύονται και αφιερώνουμε μια ώρα πριν μπούμε στην συνάντηση όπου θα εξετάσουμε όλα τα ενδεχόμενα και το πως θα τοποθετηθούμε σε κάθε request που αφορά «mobile χρήστες».